Limba și literatura maternă 2025

Ministerul Educaţiei și Cercetării Centrul Naţional de Politici şi Evaluare în Educaţie Examenul național de bacalaureat 2025 Proba E. b) Limba şi literatura croată maternă Simulare • Toate subiectele sunt obligatorii. Se acordă zece puncte din oficiu. • Timpul de lucru efectiv este de trei ore. SUBIECTUL I (45 de puncte) Pažljivo pročitaj slijedeći ulomak: U jednoj od slijepih ulica gornjega grada Senja bila je nekad kuća Ante Stipančića, uglednoga građanina i patricija iz stare porodice koja je u gradskim javnim poslovima još u početku osamnaestoga vijeka – a možda i prije – slavno sudjelovala. Ante je bio posljednji potomak svoga plemena, a oženio se tekar u svojoj četrdesetoj godini iz porodice starih plemića i senjskih patricija Domazetovića. – Što je protiv običaja onoga vremena tako dugo čekao da sa zakonitom drugaricom zavede svoj porodični život, bijaše krivnja u ocu mu Pavlu i Antinom uzgoju. Bio naime Ante jedinac u bogatoga oca čija su dva velika i jedan mali brod obilazili sve znamenitije luke po Dalmaciji, Istri, Grčkoj, Ruskoj, Italiji, Španjolskoj i Francuskoj. Sam stari Pavao Stipančić nije u privatnom životu igrao nikakvu gospodsku ulogu; on bi se u svoje patricijsko odijelo oblačio samo na velike i rijetke svetkovine gradske i crkvene, a sa svojom ženom Katom bavio se krčmarskim poslom u vlastitoj kući gdje bi i s viđenijim i s manje uglednim sugrađanima raspravljao po svom uzanom shvaćanju sukromna i javna pitanja života. – Što obilje a što valjda i porodični ponos stadoše u staroga Pavla buditi uspomenu na staru tradiciju po kojoj su Stipančići stajali nekada u prvim i najuglednijim redovima Senjana. Ali staroga domaćega gospodstva što bijahu pojedinci budi svojim duševnim sposobnostima i znanjem a još češće slavom u bojnom okršaju stekli, nestajalo je; već se otac Ante Stipančića – patricij i krčmar – stao bio ogledavati za sjajem sablje i kićenom odorom austrijskoga vojnika – a navlastito odonda pokle je cesar i kralj Josip II u kratkom roku tri puta grad Senj posjetio i milostivo dopustio da mu se mogu i uglednije glave grada pokloniti. To poklonstvo živjelo je u Pavla Stipančića i njegove žene Kate kao uspomena na najrjeđu i najsvečaniju zgodu života i stoga što je suglasno sa sugrađanima i stari Stipančić iza toga posjeta na vladara mrmljao da je cesar očito zaboravio uvrede časnika protiv građana kao što i tužbe grada na te uvrede, dapače zaboravio i čitav niz svojih i svojih slavnih predaka odredaba kojima su se vojničke oblasti strogo i odrješito poradi tih uvreda opominjale i korile. Car se kretao neprestano okružen samo sjajem tih ljudi koje građani nijesu trpjeli, i sad su s gorčinom u duši čitali na oholim licima počevši od zapovjednika majora, pa do vazda pijanoga nekoga četrdesetogodišnjeg natporučnika Hübscha isti rug: – Vidite li što vaše tužbe vrijede! – Pa gle, baš to omrazi staromu Stipančiću krčmu i brodarenje, i on stane spremati sina Antu za vojnički stališ. Ante dotjera iza duga klatarenja i ogromnog troška u svojoj dvadeset i osmoj godini do natporučnika, a onda, ne mogavši se pravo sprijateljiti sa zaptom vojničkog stališa, odreče se službe i stane živjeti po većim gradovima od očeve imovine. Iza deset godina vrati se u Senj gdje je trebalo manje za život, a tu se zagleda u šesnaestogodišnju Valpurgu, djevojče rijetke ljepote, i plane za njom vatrom kakva može da plane u dvadesetogodišnjem srcu. Vjenceslav Novak – Posljednji Stipančići A. Na temelju podataka iz gornjeg književnog teksta odgovorite, na ispitnom listu, na slijedeća pitanja: 1. Izdvojite iz teksta tko je bio Ante Stipančić. 6 bodova 2. Pronađite u tekstu kakav je bio stari Pavle Stipančić. 5 bodova 3. Izdvojite čega se sjeća stari Pavle Stipančić povodom posjete kralja Josipa II-og. 6 bodova 4. Pronađite u tekstu čime se bavio Ante Stipančić. 4 boda 5. Razvrstajte književno djelo u odgovarajuću književnu vrstu i književno razdoblje. 2 boda 6. Objasnite značenje frazema „gorčinom u duši“. 2 boda Probă scrisă la limba și literatura croată maternă Simulare Pagina 1 din 2  Ministerul Educaţiei și Cercetării Centrul Naţional de Politici şi Evaluare în Educaţie B. Sastavite tekst od najviše jedne stranice u kojem biste razmotrili kriterije koji su ključni za važnost obitelj, polazeći od sopstvenog iskustva, kao i na temelju ideja iznesenih u gornjem tekstu Vjenceslava Novaka. Pri pisanju teksta imajte na umu slijedeće: 1. sadržaj teksta: a) Izražavanje mišljenja o zadanoj temi – 2 boda; b) Predstavljanje dvaju argumenata – 4 boda; c) Razvijanje spomenutih dvaju argumenata – 4 boda; d) Upotrebljavanje ideja iz književnog teksta – 1 bod; e) Upotrebljavanje podataka iz stvarnog života – 2 boda; f) Jasna formulacija zaključka – 2 boda 15 bodova 2. kontinuitet teksta i logičan slijed informacija, 2 boda 3. podjela teksta na uvod, sadržaj i zaključak, 1 bod 4. formalno uređivanje teksta. 2 boda SUBIECTUL al II-lea (15 puncte) „Obitelj je nešto najdragocjenije u našim životima. Roditelji su djetetovi prvi učitelji i primjer, te imaju veliki utjecaj na djetetov socijalni, emocionalni, moralni i psihički razvoj (Rečić, 2006). Kroz obiteljski odgoj dijete usvaja društvene norme, vrijednosti, stavove, navike i stoga u ranom razvoju obitelj ima temeljnu ulogu jer utječe na djetetov rast i razvoj. Za uspostavljanje zdravog i sretnog života djeteta, najodgovornija ja njegova obitelj.“ Izvor: https://www.bebe.hr/strucnjaci-savjetuju/vaznost-obitelji-u-zivotu-djeteta/ Napišite na jednoj stranici sastav u kojim ćete izložiti važnost obitelji u djetetovom životu. U pisanju možete se služiti osobnim iskustvom. 1. Vanjski oblik sastava 2 boda 2. Unutarnji oblik sastava: a) sadržaj – 2 boda; b) kompozicija – 2 boda; c) jezična sredstva – 4 boda; d) stil sastava – 3 boda 11 bodova 3. Opći ton djela 2 boda SUBIECTUL al III-lea (30 de puncte) Napišite esej od 3 - 4 stranica u kojemu ćete predstaviti realistički roman Mrtvi kapitali, Josipa Kozarca. Esej će biti strukturiran sa naglaskom na naučeno djelo. U pisanju eseja ćete staviti naglasak na slijedeće zahtjeve: 1. Sadržaj eseja: 24 bodova a) kompozicija i kratak sadržaj romana; b) pronađenje triju osobina dominantnog književnog razdoblja u romanu; c) objašnjenje odnosa između Anke i Vinka; d) uspoređivanje Lešića sa Lujom sa strane gospođe Matković; e) Ankino opisivanje u odnosu sa svojom sestrom Nelom i sa svojom majkom gospođom Matković. 2. Formalna struktura eseja (podjela na uvod, sadržaj i zaključak – 1 bod, kontinuitet i logičan slijed informacija – 2 boda, respektiranje pravopisnih norma jezika – 2 boda, izgled i čitljivost teksta – 1 bod) 6 bodova Probă scrisă la limba și literatura croată maternă Simulare Pagina 2 din 2